- Haliyam qorong‘umi? Osmon oqarishmadimi? – og‘ir – og‘ir nafas olganicha so‘radi qariya. Qanaqa uzun yillar bo‘ldi bu yillar... Vaqt qanchalar uzoq cho‘zildiya... hayolidan o‘tkazdi qariya. Chol hayotining intihosi yaqinlashayotganini sezar va mangu safarga tayyorlanar edi. Har holda u o‘z burchini uddaladi. Eng muhimi u yolg‘iz emas... - Qarachi, haliyam qorong‘imi? Zulmat tarqalmayaptimi? – so‘radi yana qariya.
Bismillahir rohmanir rohim. Butun olamlarni yaratgan, Mehribon va Rahiym Allohga hamd-sanolar bo'lsin. Olamlarga rahmat payg'ambarimiz Muhammad SAVga durudu salomlar bo'lsin! Mana, Allohning karami va inoyati ila, "Biz Islomni bilamizmi?" tanlovimizning 1-bosqichi ham o'z nihoyasiga yetdi.
U har yili xuddi bir paytda — yerdan qor ketib, tentak shamollar esa boshlagan ko‘klam kunlarida kelardi; shamollarga qo‘shilib, shamoldek to‘polon bilan kirib kelardi. To‘satdan. Yelkasida — ha, qo‘lida emas, yelkasida — ikki tarafiga ham «Barnaul» deb yozilgan pachoq chamadon, chap ko‘zini qisinqiragancha qarshingizda beo‘xshov tirjayi-ib turadi. So‘ng, chamadonni harakatsiz buyumdek bir chetga uloqtiradi-da, qulochlarini keng yozib, bolaligingizni yodga soladigan, bolaligingizdek sho‘x, bolaligingizdek beg‘am ovozda hayqiradi: — Chantrimore-e!
Buyuk Britaniyada chop etiluvchi Prospect jurnali hamda AQShning rasmiy nashri Foreign Policy jurnallari tomonidan dunyoning eng aqlli, intellektual kishilarini aniqlash maqsadida o'tkazilgan so'rovnoma natijalari e'lon qilindi. So'rovda 500000 dan ortiq kishi ishtirok etgan. Eng aqllilar ro'yxtining dastlabki 10 pog'onasini musulmon olimlari egallashgan.
Bozor maydonidan yangi shinel kiygan, tuguncha ko‘targan politsiya nazoratchisi Ochumelov o‘tib borardi. Uning orqasidan musodara kilingan krijovnik to‘la g‘alvirni ko‘targancha malla gorodovoy kelmoqda. Tevarak-atrof jimjit... Maydonda jon asari ko‘rinmaydi... Do‘konlar va qovoqxonalarning huvillagan eshiklari yorug‘ dunyoga ochiqqandek og‘iz ochib turibdi; ularning yaqinida hatto gadoylar ham yo‘q.
Bundan bir necha yil muqaddam “Jahon adabiyoti” jurnalida andijonlik yozuvchi va shoir Qamchibek Kenjaning “Safarnoma”sini o‘qib qoldim. Unda muallif Xirotdagi Alisher Navoiy maqbarasini shunday tasvirlaydi: “Navoiy maqbarasining kun chiqish tomoni devorini snaryad uchirib yuborgan ekan, g‘isht urib qo‘yishibdi. Ichkarida va tashqarida temir havozalar turardi.
Haqiqat — yurak bahori hamda har qanday mahluqdan undirib olinadigan soliq. U vijdon yoritib turadigan shon-shavkat va ziyo mevasidir. Haqiqat chinakam qudratning ulug‘vorligini, asl ongning vazminligini ifodalaydi. Uning guvohligi bahslarni yechadi va hukmlarni mustahkamlaydi.
Tog‘ay Murodning betakror qissa va romanlari ming-minglab kitobxonlar yuragidan joy oldi, qalbini larzaga soldi. Ularni yig‘lab-yig‘lab o‘qidik, kulib-kulib o‘qidik. Chuqur insoniy dard bor edi bu asarlarda, kulgu aralash iztiroblar bor edi... Mutolaa davomida o‘quvchi o‘zida qandaydir ruhiy tozarishni his etadi, ko‘nglida chin insoniy tuyg‘ular uyg‘onadi.
Muyassar tong saharda uyg‘onib ketadi-yu, Alijonning bir tekis chuqur-chuqur nafas olishiga quloq solib, jimgina yotadi. «Qachon qaytganini bilmabman ham», deb o‘yladi u satin ko‘rpadan boshini chiqarib. Devordagi osma soat besh marta zang uradi. Uning titroq sadollari uyning shiftiga, zardevorlar, kirpechlar osilgan devorlarga yumshoqqina urilib, singib ketadi. Uy ichi yana jimjit bo‘lib qoladi. Soat kaftgiri sukunat qo‘ynida goh sekin, goh qattiqroq chiqillayotganday bo‘ladi. Oy derazadan o‘ychan mo‘ralaydi. Muyassar erining yelkasidan quchgisi keladi-yu, o‘ylab qoladi. «Charchagan, dam olsin...».
To‘lqinlari sabrsizlik bilan jo‘sh urayotgan Reyn daryosining sohillarida qad rostlagan kichkinagina Bonn shahri. Chekka hududlarda har qanday rang-barangliklarsiz o‘tgan oddiy bolalik. Lyudvig va uning ukalari onasidan ancha erta ayrildilar. Ota o‘g‘illari uchun me'yoridan ortiq darajada qattiqqo‘l, buning ustiga sharobga mukkasidan ketgan, shu bois oilani tebratishga qodir emasdi.
O'zbekistonda birinchi marta maktabgacha yoshdagi bolalar uchun multimedia dasturi ishlab chiqildi. Ushbu dastur "Rang va shakllarni o'rganamiz" deb nomlanib, "O'zbegim dasturlari" tahririyati BIARR jamoasi tomonidan amalga oshirilgan bo‘lib, bolalarning ranglar va shakllarni ajrata olish ko‘nikmalarini oshirish hamda qiziqarli o‘yinlar va misollar orqali mantiqiy tafakkurga o‘rgatishga qaratilgan.
O‘tgan asrning yetmishinchi yillari oxirlarida matbuotda "Mashhur g‘azallar tahlili" rukni paydo bo‘ldi. Bu mumtoz g‘azallarni o‘rganish yo‘lidagi yaxshi o‘ylangan yo‘l edi. Biroq tahlil uchun eng mashhur va manzur g‘azallar tanlanardiyu, ularning mohiyati sayoz yoritilardi. G‘azal janri, uning mutolaasi va tahlili mening sevimli mashg‘ulotim bo‘lganligi uchun, bu holdan juda iztirob chekardim. Shu boisdan, bunday tahlillarga javoban "Tahlil mukammal bo‘lsin" sarlavhali tanqidiy maqola yozdim.
Ot kishnagan oqshom (qissa)
- Haliyam qorong‘umi? Osmon oqarishmadimi? – og‘ir – og‘ir nafas olganicha so‘radi qariya. Qanaqa uzun yillar bo‘ldi bu yillar... Vaqt qanchalar uzoq cho‘zildiya... hayolidan o‘tkazdi qariya. Chol hayotining intihosi yaqinlashayotganini sezar va mangu safarga tayyorlanar edi. Har holda u o‘z burchini uddaladi. Eng muhimi u yolg‘iz emas... - Qarachi, haliyam qorong‘imi? Zulmat tarqalmayaptimi? – so‘radi yana qariya. 
Bismillahir rohmanir rohim.
Erkin A’zam
Buyuk Britaniyada chop etiluvchi Prospect jurnali hamda AQShning rasmiy nashri Foreign Policy jurnallari tomonidan dunyoning eng aqlli, intellektual kishilarini aniqlash maqsadida o'tkazilgan so'rovnoma natijalari e'lon qilindi. So'rovda 500000 dan ortiq kishi ishtirok etgan. Eng aqllilar ro'yxtining dastlabki 10 pog'onasini musulmon olimlari egallashgan. 
A. P. Chexov
Bundan bir necha yil muqaddam “Jahon adabiyoti” jurnalida andijonlik yozuvchi va shoir Qamchibek Kenjaning “Safarnoma”sini o‘qib qoldim. Unda muallif Xirotdagi Alisher Navoiy maqbarasini shunday tasvirlaydi: “Navoiy maqbarasining kun chiqish tomoni devorini snaryad uchirib yuborgan ekan, g‘isht urib qo‘yishibdi. Ichkarida va tashqarida temir havozalar turardi. 
Haqiqat — yurak bahori hamda har qanday mahluqdan undirib olinadigan soliq. U vijdon yoritib turadigan shon-shavkat va ziyo mevasidir. Haqiqat chinakam qudratning ulug‘vorligini, asl ongning vazminligini ifodalaydi. Uning guvohligi bahslarni yechadi va hukmlarni mustahkamlaydi. 
Tog‘ay Murodning betakror qissa va romanlari ming-minglab kitobxonlar yuragidan joy oldi, qalbini larzaga soldi. Ularni yig‘lab-yig‘lab o‘qidik, kulib-kulib o‘qidik. Chuqur insoniy dard bor edi bu asarlarda, kulgu aralash iztiroblar bor edi... Mutolaa davomida o‘quvchi o‘zida qandaydir ruhiy tozarishni his etadi, ko‘nglida chin insoniy tuyg‘ular uyg‘onadi. 
Muyassar tong saharda uyg‘onib ketadi-yu, Alijonning bir tekis chuqur-chuqur nafas olishiga quloq solib, jimgina yotadi. «Qachon qaytganini bilmabman ham», deb o‘yladi u satin ko‘rpadan boshini chiqarib. Devordagi osma soat besh marta zang uradi. Uning titroq sadollari uyning shiftiga, zardevorlar, kirpechlar osilgan devorlarga yumshoqqina urilib, singib ketadi. Uy ichi yana jimjit bo‘lib qoladi. Soat kaftgiri sukunat qo‘ynida goh sekin, goh qattiqroq chiqillayotganday bo‘ladi. Oy derazadan o‘ychan mo‘ralaydi.
To‘lqinlari sabrsizlik bilan jo‘sh urayotgan Reyn daryosining sohillarida qad rostlagan kichkinagina Bonn shahri. Chekka hududlarda har qanday rang-barangliklarsiz o‘tgan oddiy bolalik. Lyudvig va uning ukalari onasidan ancha erta ayrildilar. Ota o‘g‘illari uchun me'yoridan ortiq darajada qattiqqo‘l, buning ustiga sharobga mukkasidan ketgan, shu bois oilani tebratishga qodir emasdi. 
O'zbekistonda birinchi marta maktabgacha yoshdagi bolalar uchun multimedia dasturi ishlab chiqildi. Ushbu dastur "
O‘tgan asrning yetmishinchi yillari oxirlarida matbuotda "Mashhur g‘azallar tahlili" rukni paydo bo‘ldi. Bu mumtoz g‘azallarni o‘rganish yo‘lidagi yaxshi o‘ylangan yo‘l edi. Biroq tahlil uchun eng mashhur va manzur g‘azallar tanlanardiyu, ularning mohiyati sayoz yoritilardi. G‘azal janri, uning mutolaasi va tahlili mening sevimli mashg‘ulotim bo‘lganligi uchun, bu holdan juda iztirob chekardim. Shu boisdan, bunday tahlillarga javoban "Tahlil mukammal bo‘lsin" sarlavhali tanqidiy maqola yozdim. 
